Zeytin Zararlıları

Aşağıda

Zeytin Sineği (Bactrocera oleae Gmelin)
Zeytin Güvesi (Prays oleae Bern.)
Zeytin Kara Koşnili (Saissetia oleae Olivier)
Zeytin Kabuklu Biti ( Parlatoria oleae COLV.)
Zeytin Pamuklu Biti (Euphyllura olivina Costa.)

Zeytin zararlıları hakkında bütün bilgiyi bulabilirsiniz

-----

Zeytin Sineği (Bactrocera oleae Gmelin):

Tanımı ve Yaşayışı : Ergin 4-6 mm boyunda parlak ve kahve bal renklidir. baş ve antenler sarı, göğüs üzerinde 3 adet açık kahverengi bantlar vardır. Yumurta 0,7-0,9 mm boyunda, mat beyaz renkli ve mekik şeklindedir. Larva ayaksız ve şeffaf beyaz renklidir. Baş ince vücudu geriye doğru kalınlaşır. Olgun dönemde larva 6-8,5 mm boyda ve 1,3-1,9 mm endedir. Siyah meyvede beslenenler soluk menekşe rengini alır. Pupa 3,8-5 mm boyunda kahverengi fıçı şeklindedir.


Zeytin Sineği Ergini	Zeytin Sineği Larvası

Ağaçlarda ergin halinde veya toprakta pupa halinde, bazen de meyveler ağaç üzerinde ise yumurta veya larva halinde kışlarlar. Erginler Haziran’ dan sonra topraktan çıkarak yumurta koyma erginliğine gelirler. Haziran sonuna doğru çiftleşen dişiler öncelikle iri parlak ve yağlanmaya başlamış zeytin meyvelerine V şeklinde yarıklar açarak yumurtalarını bırakır. Yumurta konan yer bir gün sonra koyu kahverengiye dönüşür, buna vuruk denir. Bu yumurtalar 18 º C de 2 günde açılır. Larva gelişme süresi 15-16 gündür. Olgun larva pupa olmadan önce kendine bir oda hazırlar, meyvede çıkış deliği açar ve sonra geri çekilerek pupa olur. Bir neslin gelişme süresi 30-40 gündür.


Zeytin Sineği Pupası	Zeytin Tanesindeki Sinek Çıkış Deliği

Zararı ve Ekonomik Önemi :

Zeytin Sineği larva döneminde meyve etinde zarara neden olur. Larva gelişme süresince çekirdek etrafında galeriler açarak beslenir. Böylece meyvelerin çürüyerek dökülmesine, zeytinyağı miktarının azalmasına kısmen de yağda asitliğin düşmesine neden olmaktadır. Zarar oranı normal yıllarda % 15-30, salgın yıllarında % 60’ a kadar ulaşabilmektedir.

MÜCADELESİ

Kültürel Önlemler : Pupaların yok edilmesi için kış aylarında toprağın derince sürülmesi zarar periyodu boyunca 3-4 günde bir kurtlu zeytinlerin toplanarak zeytinlikten uzaklaştırılması gerekmektedir.

Kimyasal Mücadele : Meyvelerin yumurta koyma olgunluğuna geldiğinde vuruk sayımları yapılarak yeterli vuruk saptandığında ilaçlamaya geçilir. Ergin artışlarının belirlenmesinde Mc Phail ve sarı yapışkan vertikal tuzaklar kullanılır. Yapılan sayımlar sonunda salamuralık çeşitlerde % 1 vuruk yağlık çeşitlerde ise % 6-8 vuruk saptandığında yer aletleriyle ile kaplama ilaçlama yapılır. Zeytin sineğinin ergin mücadelesini hedefleyen uçakla ULV- bait sprey ilaçlamasında ise ürünün yok yılında % 1 vuruk, var yıllarda ise % 2-3 vuruk saptandığında ilaçlamaya başlanır.


Sarı Yapışkan Tuzak	Mcphail tipi besin tuzağı

Etkili Madde Adı ve Oranı	Form. Tipi	Doz (Preparat/ hl su)	A ç ı k l a m a
Öncelikli olarak tavsiye edilen ilaçlar
Feromon, %0.01+ Deltamethrin, %0.0187	Tuzak	- Orta büyüklükteki ağaçlardan oluşan yeknesak zeytin bahçelerinde, iki ağaca bir tuzak, - Büyük taçlı ağaçlardan oluşan bahçelerde ve yeknesak olmayan bahçelerde, her ağaca bir tuzak asılır.
Hidrolize protein, 850 g/l + Malathion, %25	WP + EC	4 litre + 4,5 kg	Zehirli yem kısmi ilaçlama
Hidrolize protein, 850 g/l + Fenthion, 525 g/l	EC + EC	1 litre + 500 ml	Zehirli yem kısmi ilaçlama
Beta Cyfluthrin, 25 g/l	EC	30 ml	Kaplama ilaçlama
İkinci derecede tavsiye edilen ilaçlar
Formothion, 336 g/l	EC	150 ml	Kaplama ilaçlama
Cyfluthrin, 50 g/l	EC	30 ml	Kaplama ilaçlama
Deltamethrin, 25 g/l	EC	25 ml	Kaplama ilaçlama
Deltamethrin, 120 g/l	EC	5.5 ml	Kaplama ilaçlama
Fenthion, 525 g/l	EC	100 ml	Kaplama ilaçlama
Trichlorfon, %80	SP	125 g	Kaplama ilaçlama

Zeytin Güvesi (Prays oleae Bern.)(Lepidoptera:Hyponomeutidae):

Tanımı ve Yaşayışı: Ergin kelebeğin boyu 7-8 mm, kanat açıklığı 13-16 mm kadardır. Genel görünüşü gümüşi renklidir. Yumurta 0,25 mm çapında olup basık kubbe biçiminde olup üzerinde arı peteğini andıran desenler bulunur. Yumurta önce şeffaf, açılmaya yakın ise kirli beyaz ve sarımsı renk alır. Zeytin güvesi larvaları genellikle kirli beyaz ve sarımtırak renkte olup olgun larva boyu 8-10 mm kadardır. Vücudun iki yanında boydan boya renkli birer bant bulunur. Pupa dıştan görünebilen seyrek dokulu beyaz bir kokon içerisindedir. Zeytin güvesi yılda 3 döl verir ve her döl zarar yaptığı fenolojik döneme göre isim alır.


Z.güvesi ergini	Z. Güvesi Larvası	Z. Güvesi

Yaprak Dölü (Phyllopagus) : Erginler eylül-aralık aylarında yaprakların genellikle üst yüzeylerine yumurta bırakırlar. Yumurta açıldıktan sonra yavru direk yaprağa girer. Larvalar farklı şekillerde galeriler açarak gelişmesini sürdürür. Birinci dönemden sonra larva galerisini terk ederek yaprağın alt kısmına geçer. Yaprakta bir giriş birde çıkış deliği bulunur. Eğer tek delik varsa larva hala galerinin içersindedir. Bazen özellikle sıcak yörelerde yeni sürgünlerin odun gözlerinde zarar yapar. Bu dölün ekonomik zararı fazla değildir, fakat sonraki döllerin populasyon yoğunluğuna etkisi vardır.

Zeytin Güvesini Yapraktaki Zararı	Zeytin güvesinin Çiçekteki Zararı	Zeytin Güvesinin Meyvedeki Zararı

Çiçek Dölü (Anthopagus ) : Yaprak dölünü takip eder. Çıkıştan sonra erginler yumurtalarını çiçekler açmadan önce çiçek tomurcuklarına koyarlar. Genç larvalar yumurtadan çıkınca çiçek organlarını kemirir ve meyve tutumunu engellerler. Taç yapraklar kurur ve kahverengileşir. Bir larva 30-40 tomurcuğu yok edebilir. Tomurcukları birbirine bağlayarak ağ örer ve içinde pupa oluşturur.

Meyve Dölü ( Carphopagus ) : Erginlerin çanak yapraklar üzerine bıraktıkları yumurtalardan çıkan larvalar genç meyvelerin sap kısmından meyve içerisine girerler. Yavaş yavaş çekirdeğe doğru ilerlerler ve çekirdeğe yerleşirler.Burada gelişen larva yine meyve sapı dibinden dışarıya çıkarlar. Bu ağustos-eylül gibi meyve dökümlerine neden olur. Meyveye giriş döneminde dökümler görülebilir. Genellikle meyve döküldükten sonra, larva meyveden dışarı çıkar ve toprakta yada gövdenin herhangi bir yerinde pupa olur.

Zararı ve Ekonomik Önemi :

Zeytin güvesi larva döneminde zararlı olmaktadır. Yaprak dölü larvaları yaprağın iki epidermisi arasında açtıkları galerilerle ve yaprak ile sürgün uçlarında beslenmeleri ile zararlı olurlar. Çiçek dölü larvaları çiçek salkımları arasında beslenerek, salkımlardaki çiçek ve tomurcukları yok ederek meyve tutumunu engeller. Meyve dölü larvaları meyve içine meyve sapı dibinden girerek meyve ile meyve sapının birleştiği kısmı tahrip eder ve meyvelerin dökülmesine sebep olur. Meyve içine giren larvalar ise meyve çekirdeğinde beslendikten sonra pupa olmak için yine meyve sapının dibinden dışarı çıkar. Yine bu sırada meyve sapı ile meyve eti bağlantısını tahrip eder ve tür meyveler dökülür. Bu meyveler henüz yağlanmadıkları için değerlendirilmez.

MÜCADELESİ

Kimyasal Mücadele : Zararlının meyve dölüne karşı ilaçlama yapılır. Ancak kontrol edilen mercimek büyüklüğündeki zeytin danelerinin % 8-10’ da canlı yumurta + larva olması halinde ilaçlama yapılacaktır. Fakat zararlının mevsim başında yapraklarda ve yeni sürgünlerde % 8-10 dan yüksek düzeylerde zarar yapması halinde, çiçek dölünde kelebeklerin yakalanmasından 7-10 gün sonra ilaçlama yapılır.

Etkili Madde Adı ve Oranı	Formülasyon Tipi	Doz (Preparat/hl su	A ç ı k l a m a
Öncelikli olarak tavsiye edilen ilaçlar
Diflubenzuron , % 25	WP	40 g	Çiçek nesline karşı
Triflimuron , % 25	WP	40 g	Çiçek nesline karşı
Beta Cyflutrin, 25 g/l	EC	25 ml	Çiçek ve meyve nesline karşı
İkinci derecede tavsiye edilen ilaçlar
Cyfluthrin, 50 g/l	EC	25 ml	Çiçek ve meyve nesline karşı
Deltamethrin, 25 g/l	EC	25 ml	Çiçek ve meyve nesline karşı
Diazinon, 185 g/l	EC	150 ml	Meyve nesline karşı
Fenthion, 525 g/l	EC	150 ml	Çiçek ve meyve nesline karşı

Zeytin Kara Koşnili (Saissetia oleae Olivier)(Homoptera:Coccidae):

Tanımı ve Yaşayışı: Ergin dişi 2,5 mm uzunlukta, 1-4 mm genişlikte ve 2-2,5 mm yüksekliktedir. Genç dişi açık kahverengi renkte olmasına karşılık, yumurtalı dişiler siyah renktedir. Sırt kısmında ‘H’ harfine benzer bir kabartı bulunmaktadır. Yumurta başlangıçta beyaz 2-3 gün sonra saman rengi veya şarap kırmızısı renktedir. Kışı genellikle yapraklarda larva halinde geçirmektedir. Kışı geçiren larvalar havalar ısınınca sürgünlere göç etmekte burada yumurtasız dişi dönemine girmektedir. Yumurtalı dişi dönemine geçiş, Akdeniz bölgesinde Nisan sonlarında, Ege bölgesinde Mayıs sonunda, Marmara ve Karadeniz’de ise Temmuz ayındadır. İlk inficar Akdeniz Bölgesinde Mayıs’ ta diğer bölgelerde Haziran’da başlar ve 1-3 ay kadar sürer. Yumurtalar ana kabuğu altında açıldıktan sonra yaprak sürgün gibi yeşil aksama dağılırlar. Yaz boyunca çıkan larvalar 1-7 gün yaparak ve sürgünlerde dolaşarak kendilerine elverişli yer bulduktan sonra yerleşir ve 1. larva dönemini geçirirler. Yaz sonunda 2. ve 3. larva dönemine girer ve kışı da böyle geçirirler.

Zararı ve Ekonomik Önemi :

Zeytin kara koşnili larva ve ergin dönemlerinde ağacın özsuyunu emerek beslenir ve salgıladığı tatlı madde bütün ağacı sarar. Saprofit mantarlar bu tatlı maddede çabuk ürediğinden karaballık hastalığı ( fumajin ) meydana gelir. Bir yandan özsuyun emilmesi, diğer yandan karaballığın fotosenteze engel olması ağaçları zayıflatır ve üründe azalmalara neden olur. Koşnilin yoğunluğu arttıkça yaprak ve meyve dökümleri ile yapraklarda kurumalar başlar, ürün kaybı % 60-70’e kadar çıkabilmektedir.

MÜCADELESİ

Kültürel Önlemler : Koşnil kuvvetli ağaçlarda daha az yaşam şansı bulduğundan zayıf düşmüş ağaçları kuvvetlendirmek gerekir. Bu yüzden kuruyan dallar kesilmeli, ağaçların iç kısımlarının hava ve ışık almasını sağlayacak şekilde budama yapılması, aşırı sulamadan kaçınılması ve dengeli gübreleme yapılması gerekmektedir.

Biyolojik Mücadele : Doğada bulunan çeşitli faydalılar koşnili % 50’nin üzerinde kontrol altına alabiliyorsa böyle bahçelerde kimyasal mücadele uygulanmamalıdır.

Kimyasal Mücadele : Eğer doğal düşmanlar zararlıyı baskı altına alacak yoğunlukta değilse kara koşnile yaz ilaçlaması yapılır. Yaz mücadelesi iki uygulamalı olup, aktif larva çıkışına göre saptanır. Yumurtalı dişilerin yumurtaları kontrol edilerek % 50’sinin boş olduğu devrede birinci, % 90’ nın boş olduğu devrede ikinci ilaçlama yapılır. Mevsim başındaki kontrollerde % 50’ nin üzerinde parazitlenme görülen bahçelerde ilaçlama yapılmamalıdır. Yapılacak ilaçlamalarda faydalı faunaya en az zararlı preparatlara (örnek yazlık beyaz yağlar gibi ) ağırlık verilmelidir.

Zeytin Karakoşnili Mücadelesinde Kullanılan İlaçlar

.Etkili Madde Adı ve Oranı	Form. Tipi		Doz (Preparat/ hl su)		A ç ı k l a m a
Öncelikli olarak tavsiye edilen ilaçlar
Yazlık mineral yağ , %70		EM		1500 ml		- Parazitoitlenmenin %50’nin üzerinde olduğu bahçelerde, ilaçlama yapılmamalıdır. - Doğal düşmanların zararlıyı baskı altına alamadığı ve parazitoitlenmenin %50’nin altında bulunduğu yerlerde, ilaçlaması yapılmalıdır.
Yazlık mineral yağ , %85		EM		1250 ml
Beta cyfluthrin , 25 g/l		EC		50 ml
İkinci derecede tavsiye edilen ilaçlar
Cyfluthrin, 50 g/l		EC		50 ml		Parazitoitlenmenin %50’nin üzerinde olduğu bahçelerde, ilaçlama yapılmamalıdır. - Doğal düşmanların zararlıyı baskı altına alamadığı ve parazitoitlenmenin %50’nin altında bulunduğu yerlerde, ilaçlaması yapılmalıdır.
Deltamethrin, 25 g/l		EC		25 ml
Deltamethrin, 120 g/l		EC		5.5 ml

Zeytin Kabuklu Biti ( Parlatoria oleae COLV.) (Homoptera : Diaspididae ):

Tanımı ve Yaşayışı: Ergin dişi kabuğu oval, 2-2,5 mm çapta kül rengindedir. Kabuk kaldırıldığında altta mor renkli dişi görülür. Ergin erkekler ise uzuncadır. Yumurtalar menekşe rengindedir. Yumurtadan çıkan hareketli larvalar üstten basık oval şekilli olup eflatun renktedir. Kışı olgun dişi döneminde geçirir. Yumurtalarını iklim koşullarına göre nisanın ilk yarısı veya mayıs ayının ilk haftasında bırakmaya başlar. Yumurtlama 2 ay kadar sürer. Mayıs ayı ortaları veya sonlarına doğru görülen hareketli larvalar dallara, yaprak ve meyvelere giderek kendine uygun bir yer tespit eder ve beslenmeye başlar. İkinci döle ait yumurtalar temmuz ortaları ve sonlarında görülür. İkinci dölün erginleri genellikle kışlamaya çekilir. Yılda iki döl verir.

Zararı ve Ekonomik Önemi :

Zararını zeytin ağaçlarının gövde, dal , sürgün ,yaprak ve meyvelerinde meydana getirir. Bitki özsuyunu emerek ağaçları zayıflatıp verimlerinin azalmasına ve kurumalara neden olmaktadır. Zeytin daneleri üzerinde yaptığı emgi sonrası klorofil bozulması sonucu 3-4 mm çapında siyah lekeler ve deformasyonlar meydana gelmektedir. Özellikle salamuralık çeşitlerde meyvelerin kalitesi düşmekte ve üretici açısından ekonomik kayıplar meydana gelmektedir.

MÜCADELESİ

Kültürel Önlemler : P. oleae genellikle nem oranı yüksek sahil kesimleri ile sulanan bahçelerde yer alan ve yeşil sofralık olarak değerlendirilen zeytin çeşitlerini daha çok tercih eden bir zararlıdır. Tozlu yol kenarları ,sık olarak tesis edilmiş, budama ve aralama yapılmayan, güneşlenmenin ve hava akımının az, orantılı nemin yüksek olduğu etrafı kapalı çukur bahçelerde zararlı populasyonunun yüksek olduğu bilinmektedir.Bu nedenle kuruyan dallar kesilmeli, ağaçların havalanması ve güneşlenmesi için aralama ve budama yapılmalı, toprak işlemesi,dengeli gübreleme ve sulama yapılmalı, fazla sudan kaçınılmalıdır.

Biyolojik Mücadele : Zararlının doğal düşmanları zararlı populasyonunu sınırlayıcı öneme sahiptir. Özellikle ilk döle ait ergin dişi ve ikinci döle ait larvalar üzerinde oldukça etkilidirler. Bu yüzden zararlıya karşı yapılacak mücadelede önce parazitlenme durumunu saptamak, gerekiyorsa ilaçlı mücadeleye karar vermek yoluna gidilmelidir. Eğer % 50’ den fazla parazitlenme sözkonusu ise ilk döle karşı kimyasal mücadeleden vazgeçilmelidir.

Kimyasal Mücadele : İkinci dölün hareketli larvalarına karşı yapılacak ilaçlamada bahçedeki zararlı populasyon yoğunluğu ve parazitlenme oranı gözönüne alınmalıdır. Parazitlenme oranı düşük, zararlı yoğunluğu yüksek ise, ikinci döl ergin oranının % 70-80’i bulduğu ağustos aylarında ilaçlama yapılmalıdır.

Zeytin Kabuklubiti Mücadelesinde Kullanılan İlaçlar

Etkili Madde Adı ve Oranı	Form. Tipi	Doz (Preparat/ hl su)	A ç ı k l a m a
Öncelikli olarak tavsiye edilen ilaçlar
İkinci derecede tavsiye edilen ilaçlar
Malathion , 190 g/l	EC	500 ml	- Yaprak ve sürgünlerde zarar yapan birinci dölüne karşı ilaçlama yapılmamalıdır. - Meyve dölünde, parazitlenme-nin %50’nin altında olduğu bahçelerde, yumurtaların %50’si açıldığı zaman ilaçlama yapılır.
Malathion , 650 g/l	EC	150 ml

Zeytin Pamuklu Biti (Euphyllura olivina Costa.):

Tanımı ve Yaşayış: Ergin pamuklu bitin boyu 2-3 mm kadardır. Vücudu küçük bir ağustos böceğini andırır. Gözleri kırmızı ve hortumu gelişmiştir. Kanatları kirli sarı, karın yeşil renklidir. Pamuklu bitin nimfleri olgunlaştığında 2 mm kadar olur .Renkleri hafif yeşilimsidir. Genç nimfler genel olarak sarı ve açık yeşildir. Nimfler vücutlarından çok ince iplikçiklerden meydana gelen balımsı bir madde çıkarırlar. Bu iplikçikler pamuk yığını gibi toplanarak kümelenir.Zeytin pamuklu biti kışı ergin olarak, ağaçların kabuk altlarında , yarık ve çatlaklarında hatta sürgün koltuklarında geçirir. Erginler mart başlarından itibaren aktif duruma geçerek önceleri sürgün uçlarına ve uç yapraklarına yumurtalarını bırakır. Daha sonra çiçek tomurcuklarının oluşması ile yumurtalarını tomurcuk saplarına bırakırlar. Yumurtalar 4-6 günde açılırlar. Çıkan nimfler yassı görünümde olup çıkardıkları tatlımsı bir madde ile ( pamuk gibi ) vücutlarını örterler. Tomurcuklara girerek beslenirler. Yılda 3-4 döl verir.

Zararı ve Ekonomik Önemi :

Zeytin pamuklu bitinin nimfleri, zeytin somaklarında tomurcuk sapları ve sürgün uçlarında bitkinin özsuyunu emerek, ağaçların ve sürgünlerin zayıflamasına, çiçek ve çiçek tomurcuklarının dökülmesine neden olarak zararlı olur. Zararlının yoğunluğu arttıkça zarar oranı yükselir. Ancak düşük yoğunlukta zararı pek hissedilmez.

MÜCADELESİ

Kültürel Önlemler : Koşnillerde olduğu gibi bunun da zararını önlemek amacıyla ağaçlar daima sıhhatli tutulmalı bol güneş ve havalanmasına dikkat edilmelidir. Ağaçlar tozlu bulundurulmamalıdır.

Kimyasal Mücadele : Zeytin pamuklu biti genelde ilkbahar aylarının yağışlı geçtiği, nemli ve budama yapılmamış zeytinliklerde zeytinin çiçeklenme döneminde zararlı olmaktadır. Aynı dönemde zeytin güvesinin çiçek nesline karşı ilaçlama yapılmışsa bu zararlıyı hedefleyen ilaçlamaya gerek yoktur. Zeytin güvesi zararının önemli olmadığı bahçelerde ise bahçedeki ağaçların sadece yoğun zarar görmüş somakları ilaçlanmalıdır. Böylece doğal düşmanları az zarar görmüş somaklardaki zararlı ile beslenerek bahçedeki doğal denge korunmuş olur.

Zeytin Kabuklubiti Mücadelesinde Kullanılan İlaçlar

Etkili Madde Adı ve Oranı	Form. Tipi	Doz (Preparat/ hl su)	A ç ı k l a m a
Öncelikli olarak tavsiye edilen ilaçlar
İkinci derecede tavsiye edilen ilaçlar
Cyfluthrin, 50 g/l	EC	30 ml	- Zeytin güvesinin çiçek nesline karşı bir ilaçlama yapılmışsa, bu zararlı için ayrı bir ilaçlamaya gerek yoktur. - Ayrı bir ilaçlamaya gerek duyulduğunda, ağaçların sadece yoğun zarar görmüş somakları ilaçlanmalıdır.
Fenthion, 525 g/l	EC	150 ml
Diazinon, 185 g/l	EC	200 ml